Terug naar het overzicht
Benieuwd naar meer? Bekijk het overzicht en ontdek alle artikels.

Tijdens FTI Gent zagen kmo-leiders alle uithoeken van de Arteveldestad: de KMO Tech Tour voerde hen op 28 oktober langs verschillende hoogtechnologische sites die ‘yes we can’ omzetten in ‘this is how we do it’. Loop even mee!
Het is nog geen halfnegen ’s ochtends en de parking van de Food Pilot staat al goed vol – voedingsinnovaties laten niet op zich wachten; de frangipanekoekjes die voor ons klaarliggen als ontbijt evenmin. De proeffabriek van het Instituut voor Landbouw-, Visserij- & Voedingsonderzoek en Flanders Food is in feite een grote speeltuin voor gelijk wie ‘iets met voeding’ doet – van kleine startups die al in de keuken hebben staan experimenteren tot multinationals die niet alles in huis hebben om een nieuwe smaak of product uit te testen.
De pilootfaciliteit telt intussen zo’n honderd semi-industriële productiemachines, en die zijn multifunctioneler dan je zou denken. “Deze separator dient bijvoorbeeld om vlees van botten te halen,” zegt projectmanager Nathalie Bernaert, “maar we hebben hem ook al succesvol ingezet om bananenschillen van vruchtvlees te scheiden. Je hebt echt geen idee hoeveel bananen er anders verloren dreigen te gaan in de supermarkt.”
Ook dat doen ze hier, dus: bestaande technieken een andere toepassing geven in de strijd tegen voedselverlies. Al kloppen de meeste bedrijven nog altijd bij de Food Pilot aan om producten te ontwikkelen, de houdbaarheid ervan te onderzoeken of het productieproces te verfijnen. En daarvoor dienen lang niet alleen die machines. “Veel van wat hier gebeurt”, vertelt Nathalie, “gebeurt in co-creatie. In dit pand zit enorm veel wetenschappelijke expertise, en die maakt dat we net zo goed wijnanalyses kunnen uitvoeren als op eiwitextractie kunnen werken.”
Dat laatste blijkt ook een van de trends te zijn waar de pilootfaciliteit op inspeelt: eiwitten. “Maar ook de vraag naar minder additieven, meer plantaardige producten en mildere technieken blijft stijgen. Veel van wat in jouw winkelkar ligt, wordt nu thermisch behandeld. Maar er is een trend bezig richting mildere processen die de kwaliteit van de voeding verhogen.”
Onder de indruk? AI kennelijk ook! “We krijgen vandaag ook aanvragen uit landen als Australië en Koeweit”, merkt Nathalie zelf nog enigszins verbaasd op. De reden? “We staan hoog aangeschreven bij ChatGPT en blijkbaar zijn er best wat bedrijven die dat gebruiken om op zoek te gaan naar een pilootfaciliteit.”

In een voormalige brandweerkazerne in de Gentse haven ligt nog een pilootfabriek: Bio Base Europe Pilot Plant helpt bedrijven om biogebaseerde producten en fermentatieprocessen op te schalen van labo naar industriële productie. Want fermentatie in een grote tank blijkt niet gewoon een uitvergrote versie te zijn van fermentatie in een kleine tank, en tussen een geslaagde laboproef en industriële productie ligt nog flink wat onzekerheid.
“Het is perfect mogelijk dat een proces in het labo goed werkt, maar op 15 of 75 kuub opeens niet meer,” legt Emma Cremelie uit, terwijl de bio-ingenieur ons door het vroegere basketbalveld van de pompiers gidst – vandaag vol fermentatietanks van 15 kuub. Voor wie zich nu spontaan afvraagt waar die van 75 kuub opgesteld staan: de brandweer had hier ook zijn eigen zwembad. Waar vroeger pompiers lagen te weken, ligt nu de toekomst te gisten.
“Een proces kan op kleine schaal ook weinig water of energie nodig hebben,” gaat Emma verder, “maar op grote schaal plots waanzinnig veel, wat het economisch een pak uitdagender maakt. Idem trouwens met de zuivering van het eindproduct en de behandeling van afvalwater – nog twee dingen die we voor onze klanten mee in rekening brengen.”
Toegegeven, voor wie geen bio-ingenieur is (of brandweerambities heeft), klinkt dat mogelijk allemaal even essentieel als, welja, een beetje droog. Maar laat dat nu vooral niet zijn hoe het personeel van Bio Base Europe Pilot Plant zich profileert, met redelijk hilarische spoofs van Jurassic Park en James Bond. Live and let ferment? Awel, ja!

Over afval(water) gesproken: dat bestaat helemaal niet! Althans, zo kijkt CAPTURE ernaar. Het onderzoeksplatform brengt wetenschappers en bedrijven samen om reststromen (water, CO₂, plastic) om te zetten in waardevolle grondstoffen.
“Want als wetenschappers hebben we die expertise uit het veld hard nodig”, gelooft Jan Arends, die als industrieel innovatiemanager binnen CAPTURE sowieso al goed omringd wordt door tientallen doctoraatsstudenten uit alle uithoeken van de wereld. “De kennis die we hier in Gent en Vlaanderen hebben, is ontegensprekelijk enorm. Maar we moeten de noden van bedrijven en expertise van onze collega’s goed begrijpen om echt impact te kunnen maken.”
En dat moeten zeker geen grote bedrijven zijn, drukt Jan ons op het hart. “We zijn er ook voor middelgrote bedrijven en kleinere kmo’s, die niet de mankracht of capaciteit hebben om zelf uit te dokteren wat ze met hun afval kunnen doen.” CAPTURE analyseert en ontwikkelt voor hen niet alleen technologieën, het becijfert ook de kost, “want bedrijven gaan in de regel niet recycleren om te recycleren. Die kijken niet alleen naar de impact op het milieu, maar ook naar de economische haalbaarheid.”
En toch denkt de innovatiemanager dat we die reststromen naar de toekomst toe niet meer zullen kunnen negeren, als we Europa minder afhankelijk willen maken van fossiele grondstoffen. “North Sea Port heeft vandaag negentien megaton koolstof per jaar nodig – voorlopig nagenoeg allemaal fossiel. Als we daarvan zelfs maar een deel uit plastic afval kunnen halen, gaan we er al op vooruit.”
Of als we dan toch nog eens water als voorbeeld nemen: na een droge zomer is er in ons land een tekort aan zoetwater en dringt zoutwater via de Schelde verder het binnenland in. “En dat is nefast voor de industrie,” zegt Jan, “want zoutwater geeft corrosie. Dus om ons water industrieel bruikbaar te houden, moeten we er – bovenop alle medicijnresten en PFAS – ook dat zout uit krijgen.”
Een snufje zout maakt dan toch niet álles beter.

De oude Vynckiersite in Gent staat inmiddels synoniem met Kompass Klub, maar wist je dat zo’n tachtig procent ervan in handen is van een ander Gents icoon dat van geen ophouden weet? De Anglo Belgian Corporation (ABC Engines) ontwikkelt en bouwt al sinds 1912 motoren voor onder meer schepen, locomotieven en noodgeneratoren in kerncentrales. Het type motoren waarop de wereld draait én rekent. “De motor van een auto is na zo’n 250.000 kilometer of vijfduizend draaiuren redelijk versleten”, zegt Ewout Vandamme, binnen de groep verantwoordelijk voor fusies en overnames. “Maar onze motoren beginnen dan pas op gang te komen, en uiteindelijk gaan die honderdduizend draaiuren mee. Minstens!”
Het interessante aan ABC Engines is dat het – met ruim een eeuw ervaring – niet snel aanklopt bij andere bedrijven. “We stellen ons altijd de vraag: make or buy?”, vertelt Ewout. “En het antwoord is meestal ‘make’. Enerzijds omdat we nogal snel geloven dat we het beter kunnen – onze ingenieurs ontfermen zich over alles van ontwikkeling over productie tot testing. Anderzijds omdat we zoveel mogelijk van onze toeleveringsketen binnen de groep willen houden. We maken onze eigen turbochargers, onze eigen emissiereductiesystemen, zelfs onze eigen gietstukken.” Alleen hun gsm’s kopen ze naar eigen zeggen voorlopig nog elders.
Het valt echt op hoeveel passie nog steeds spreekt uit alles wat hier gebeurt – na meer dan een eeuw en in een hyperconcurrentiële markt. “We hebben recent nog de vraag gekregen om een motor te bouwen waar we uiteindelijk misschien twee of drie stuks van hebben verkocht”, herinnert Ewout zich. “Was dat de beste beslissing? Vanuit economisch oogpunt: nee. Maar we hebben ons geamuseerd met het ontwikkelen ervan, en we hebben hoe dan ook weer dingen bijgeleerd.”

Uiteraard kan niet elke onderneming bogen op honderd jaar ervaring, en daarom hebben de dertien Vlaamse hogescholen Blikopener boven de doopvont gehouden. En misschien ook wel een beetje om duidelijk te maken dat ze bedrijven nog iets anders te bieden hebben dan – verder uiteraard niets mis mee – stagiairs.
“We merken dat kmo’s ons vooral daaraan linken,” zegt Eva Van Buggenhout van Arteveldehogeschool, “in plaats van aan praktijkgericht onderzoek. Terwijl hogescholen toch ook echt wel heel wat onderzoekers in de rangen hebben.”
Hoe werkt Blikopener dan precies? “Ondernemers laten ons weten waar ze naar op zoek zijn, we nodigen hen uit voor een intakegesprek, kijken welke hogeschool, onderzoekers of zelfs studenten het meest geschikt zijn om te helpen, en zetten hun vraag om in een concreet traject. Van laagdrempelig advies tot begeleiding en onderzoek op maat.”
Om de wantrouwige ondernemer in jezelf al meteen gerust te stellen: natuurlijk zit daar ook voor de hogescholen iets in! “Het is voor ons een uitgelezen kans om de noden van bedrijven te capteren en daar binnen onze opleidingen mee aan de slag te gaan”, geeft Eva grif toe. Een win-win, want uiteindelijk wil elk bedrijf een junior die de juiste prompts invoert of, euh, proactief ownership neemt over de strategische synergieën.
Eén concreet voorbeeld misschien? Deze week is op Arteveldehogeschool een ondernemer langsgekomen die zijn herbruikbare bakstenen niet aan de straatstenen kwijtgeraakt. Blijkt dat de Vlaming liever een verse baksteen in de maag heeft, “terwijl het alleen al vanuit circulair oogpunt vanzelfsprekend interessanter is om die dingen te hergebruiken”, zegt Eva.
Hoe je ook de consument daarvan overtuigt en diens wantrouwen wegneemt, daar gaan ze nu binnen het brede netwerk van Blikopener proberen achter te komen. Want als deze dag iets heeft aangetoond, dan is het wel dat je met de nodige kennis zowat alles in beweging krijgt. Zelfs het onwrikbaarste materiaal: de mening van de Vlaming.
















Benieuwd naar meer? Bekijk het overzicht en ontdek alle artikels.